Quy định pháp luật về hoạt động Logistics

1. Quy định pháp luật về hoạt động Logistics

Hoạt động logistics tại Việt Nam được điều chỉnh bởi một hệ thống pháp luật đồng bộ, nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững. Theo Luật Thương mại 2025, logistics được xem là một phần của hoạt động thương mại, bao gồm các dịch vụ như vận tải, kho bãi, giao nhận và các hoạt động hỗ trợ liên quan. Nghị định số 40/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về kinh doanh dịch vụ logistics, xác định rõ các điều kiện để doanh nghiệp tham gia, chẳng hạn như phải có vốn pháp định tối thiểu và đội ngũ nhân sự có chứng chỉ chuyên môn.

Những quy định này đảm bảo rằng các thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics phải chịu trách nhiệm về thiệt hại phát sinh từ hoạt động của mình, đồng thời khuyến khích áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả. Ngoài ra, Luật Hải quan 2025 bổ sung các quy định về thủ tục thông quan hàng hóa, giúp logistics hoạt động mượt mà hơn trong chuỗi cung ứng quốc tế.

2. Các hình thức kinh doanh dịch vụ logistics

Kinh doanh dịch vụ logistics tại Việt Nam được phân loại đa dạng để phù hợp với nhu cầu thị trường, từ vận tải đơn lẻ đến các dịch vụ tích hợp. Nghị định 163/2017/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics, nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất và năng lực tài chính trước khi hoạt động.

Ví dụ, dịch vụ giao nhận vận tải đòi hỏi hợp đồng rõ ràng về trách nhiệm bồi thường, trong khi dịch vụ kho bãi phải tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn và bảo quản hàng hóa. Các hình thức này còn bao gồm đại lý vận tải và môi giới, nơi mà doanh nghiệp đóng vai trò trung gian kết nối giữa người gửi và người nhận hàng.

Việc tuân thủ quy định pháp luật về hoạt động Logistics giúp doanh nghiệp tránh các tranh chấp pháp lý, đồng thời tận dụng các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do. Hơn nữa, sự phát triển của thương mại điện tử đã thúc đẩy các hình thức logistics số hóa, như theo dõi hàng hóa thời gian thực, được hỗ trợ bởi các quy định về bảo mật thông tin trong Luật Thương mại .

3. Quy định về vận tải đa phương thức và các loại hình vận tải chuyên biệt

Vận tải đa phương thức là một phần cốt lõi của hoạt động logistics, được quy định cụ thể tại Nghị định 144/2018/NĐ-CP về vận tải đa phương thức, nhằm tích hợp các phương thức vận tải như đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không để tối ưu hóa chi phí và thời gian. Doanh nghiệp tham gia phải có giấy phép vận tải đa phương thức và chịu trách nhiệm thống nhất về toàn bộ hành trình hàng hóa, ngay cả khi sử dụng nhiều nhà vận tải khác nhau.

Đối với vận tải đường thủy nội địa, Luật Giao thông đường thủy nội địa 2025 quy định về an toàn hàng hải, yêu cầu tàu thuyền phải được kiểm định định kỳ và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường. Tương tự, Luật Đường sắt 2025 điều chỉnh hoạt động vận tải đường sắt, tập trung vào việc kết nối các tuyến đường sắt với hệ thống logistics quốc gia, bao gồm quy định về tải trọng và lịch trình vận hành.

Những quy định pháp luật về hoạt động Logistics này không chỉ đảm bảo an toàn mà còn hỗ trợ phát triển hạ tầng, giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc kết hợp các loại hình vận tải này đòi hỏi doanh nghiệp phải có kiến thức sâu về hợp đồng vận tải quốc tế, tránh các rủi ro như chậm trễ hoặc hư hỏng hàng hóa.

4. Phát triển cơ sở hạ tầng logistics và các quy hoạch quốc gia

Cơ sở hạ tầng là nền tảng cho hoạt động logistics hiệu quả, với các quy định tập trung vào việc xây dựng và quản lý cảng cạn, kho bãi và các khu logistics. Nghị định 38/2017/NĐ-CP về đầu tư, xây dựng, quản lý và khai thác cảng cạn quy định rõ ràng về tiêu chuẩn thiết kế, yêu cầu các cảng phải có hệ thống xử lý hàng hóa tự động và kết nối với mạng lưới giao thông quốc gia. Quyết định số 979/QĐ-TTg ngày 22/08/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng cạn Việt Nam giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, nhấn mạnh việc mở rộng các cảng cạn tại các khu vực kinh tế trọng điểm như TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội để giảm ùn tắc.

Đối với kho hàng hóa biên giới, Quyết định số 229/QĐ-BCT ngày 23/01/2017 phê duyệt Quy hoạch phát triển kho hàng hóa tại các cửa khẩu khu vực biên giới Việt Nam – Trung Quốc đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035, tập trung vào việc nâng cấp cơ sở vật chất để hỗ trợ thương mại biên giới.

Những quy định này đảm bảo rằng quy định pháp luật về hoạt động Logistics không chỉ dừng ở hoạt động kinh doanh mà còn thúc đẩy đầu tư dài hạn, giúp ngành logistics Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 12-14% hàng năm theo các chiến lược quốc gia. Doanh nghiệp cần theo dõi các quy hoạch này để lập kế hoạch mở rộng, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và an toàn lao động.

5. Câu hỏi thường gặp

Hoạt động logistics cần những giấy phép gì theo pháp luật Việt Nam?

Doanh nghiệp logistics phải đăng ký kinh doanh, có vốn tối thiểu 10 tỷ đồng với một số dịch vụ, đồng thời sở hữu giấy phép vận tải theo Nghị định 144/2018/NĐ-CP. Các yêu cầu này đảm bảo năng lực, an toàn và tránh phạt hành chính; doanh nghiệp cần kiểm tra định kỳ để cập nhật pháp lý.

Trách nhiệm của doanh nghiệp logistics trong trường hợp hư hỏng hàng hóa là gì?

Nghị định 163/2017/NĐ-CP giới hạn trách nhiệm của doanh nghiệp logistics theo giá trị hàng hóa hoặc hợp đồng, có lỗi phải bồi thường bao gồm chi phí lưu kho và vận chuyển thay thế. Luật Thương mại 2025 yêu cầu hợp đồng nêu rõ trách nhiệm này; nên mua bảo hiểm logistics để giảm rủi ro.

Làm thế nào để tuân thủ quy định hải quan trong hoạt động logistics?

Luật Hải quan 2025 yêu cầu khai báo điện tử qua VNACCS, thông quan hàng hóa thông thường trong 24 giờ. Doanh nghiệp cần đầy đủ hóa đơn và vận đơn để tránh phạt, theo Quyết định 229/QĐ-BCT (23/01/2017). Tư vấn pháp lý giúp tối ưu quy trình.